Chuyên đề E: Nhóm Lục Sư (Chabbaggiyā Bhikkhū)

Trú xứ điển hình: Kīṭāgiri (làng thuộc vùng Kāsī)

Hành vi đặc trưng (KD11, chương Hành sự):

Khi Đức Phật và Tăng đoàn nghe tin về Kīṭāgiri, danh sách vi phạm được liệt kê đầy đủ:

• Trồng hoa, làm vòng hoa, trao tặng cho phụ nữ và con gái nhà người
• Ăn chung bàn với phụ nữ, uống chung bình với phụ nữ
• Ngồi cùng trên một chỗ ngồi với phụ nữ
• Ở chung phòng ngủ với phụ nữ
• Nhảy múa, ca hát, chơi nhạc cụ
• Chơi cờ, chơi các loại trò chơi
• Uống rượu men, rượu nấu
• Đeo vòng hoa, thoa dầu thơm, trang điểm bằng đồ trang sức

Nghịch lý xã hội học: Điều gây choáng nhất không phải là bản danh sách vi phạm, mà là phản ứng của dân chúng địa phương. Khi các tỳ khưu khác đến khuyên can, dân làng Kīṭāgiri nói:

"Tại sao các ngài lại chỉ trích các vị tỳ khưu này? Họ lịch thiệp, thân thiện, vui vẻ, họ chào hỏi trước, họ dễ thân cận!"

Còn các vị tỳ khưu trì giới — những người từ chối tiệc tùng, không vui đùa, giữ oai nghi — bị xem là "yếu ớt, lười biếng, không có ích gì."

Đây là một quan sát sắc bén về tâm lý xã hội: sự phổ biến không đồng nghĩa với phẩm hạnh. Assaji-Punabbasuka tạo ra một môi trường mà "sự sinh sống ở vùng Kīṭāgiri đã bị hủ hóa" (Kīṭāgirismiṃ āvāso dūsito hoti).

Kết cục: Đức Phật phái Sāriputta và Moggallāna — hai vị đại đệ tử — đến Kīṭāgiri để thi hành pabbājanīyakamma (hành sự xua đuổi). Việc cần đến hai vị thượng thủ cho thấy mức độ nghiêm trọng của tình hình.

---

Trú xứ điển hình: Không cố định — họ di chuyển đến nơi có xung đột

Hành vi đặc trưng (KD11, chương Hành sự):

Paṇḍuka và Lohitaka có một phương thức hoạt động riêng biệt. Thay vì trực tiếp vi phạm giới luật bằng hành vi cá nhân, họ kích động và leo thang xung đột trong Tăng đoàn. Bất cứ khi nào có mâu thuẫn giữa các tỳ khưu, họ tiếp cận phe yếu hơn và nói:

"Này các đại đức, các ngài đừng để vị đó đánh bại. Các ngài hãy phản bác lại thật mạnh bạo. Chúng tôi sẽ về phe của các ngài."

Rồi họ quay sang phe kia và nói y hệt. Kết quả là các tranh chấp nhỏ trở thành xung đột toàn Tăng đoàn, và Paṇḍuka-Lohitaka đứng sau mọi phe như những kẻ thao túng.

Hành vi này dẫn đến tajjanīyakamma (hành sự khiển trách), một trong các hành sự kỷ luật của Tăng đoàn.

Tâm lý học: Paṇḍuka-Lohitaka đại diện cho kiểu sân si ẩn nấp sau hành động — không vi phạm trực tiếp nhưng tạo ra điều kiện cho sự đổ vỡ của Tăng đoàn.

---

Hành vi đặc trưng: Vu cáo bằng cáo buộc pārājika (tội trục xuất)

Mettiya và Bhummajaka nổi bật trong bối cảnh các giới về vu khống (duṭṭhulla). Cặp đôi này sẵn sàng bịa đặt cáo buộc nghiêm trọng — kể cả tội pārājika — để trả thù hoặc loại bỏ tỳ khưu không vừa lòng họ.

Nhân vật liên đới trong nhiều trường hợp là Mettiyā bhikkhunī (tỳ khưu ni cùng tên), người được dùng như công cụ để vu cáo.

Tâm lý học: Đây là loại phiền não tinh tế nhất trong ba cặp — dùng ngôn ngữ và hệ thống luật pháp như vũ khí.

---

Udāyi (Lāḷudāyi hay Kāḷudāyi trong một số bản) là một cá nhân riêng biệt, không thuộc nhóm sáu, nhưng xuất hiện nhiều hơn bất kỳ thành viên Lục Sư nào trong Suttavibhaṅga.

Đặc điểm: Udāyi không có ý ác — ông thường vi phạm vì vô ý, bất cẩn, hoặc không hiểu rõ phạm vi của giới. Đây làm ông khác với Lục Sư (có chủ ý) và tạo ra các tình huống giới điều phức tạp hơn.

Các giới liên quan đến Udāyi:

Vai trò trong Vinaya: Udāyi là nguyên nhân của nhiều sửa đổi giới (sikkāpada) — đặc biệt là chuỗi AY1→AY2 minh họa cách "lách giới" dẫn đến bổ sung quy định.

---

Devadatta (Đề-bà-đạt-đa) xuất hiện chủ yếu trong SS10 và SS11 — các giới về việc gây chia rẽ Tăng đoàn (saṅghabheda).

Đặc điểm: Devadatta không chỉ vi phạm giới mà còn cố gắng lập Tăng đoàn riêng với bộ luật riêng (đề xuất 5 điều khổ hạnh khắt khe hơn). Đây là schism — sự ly khai có tổ chức — được xem là một trong những ác nghiệp nặng nhất (ānantarika kamma).

SS10-11 vì vậy không chỉ là về "hành vi sai trái" mà là về mối đe dọa đối với tính toàn vẹn của Tăng đoàn như một thể chế.

---